10. Sınıf DKAB - 1. Dönem 1. Yazılı Yoklaması (Klasik)

T.C.

.................................. KAYMAKAMLIĞI

.................................. LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜ

20..... – 20..... EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

10. SINIFLAR DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ
1. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMA SINAVI SORULARIDIR

Adı Soyadı..............................................

Sınıfı / No10/...... - ......

Tarih....... / ....... / ...........

Aldığı Puan

SORU NO	1	2	3	4	5	6	7	TOPLAM
PUAN DEĞERİ	12	12	14	14	16	16	16	100
ALINAN PUAN

NOT: Sınav süresi 40 dakikadır. Her sorunun puan değeri karşısında belirtilmiştir. Cevaplarınızı kendi cümlelerinizle, gerekçelendirerek yazınız.

1. ÜNİTE: İSLAM’DA VARLIK VE BİLGİ

A) Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Bilgiyi terim anlamıyla tanımlayınız. İslam’ın ilme verdiği önemi Kur’an’dan ve Hz. Peygamber’in uygulamalarından birer örnekle açıklayınız. (12 puan)

2. İslam düşüncesindeki nesnel bilgi kaynaklarını yazınız ve her birine günlük hayattan bir örnek veriniz. (12 puan)

B) Aşağıdaki metin ve durumları okuyarak soruları cevaplayınız.

Hz. Peygamber, Muaz bin Cebel’i Yemen’e vali olarak gönderirken “Sana bir dava geldiğinde nasıl hüküm vereceksin?” diye sorar. Muaz, önce Allah’ın kitabına, orada bulamazsa Resulullahın sünnetine, onda da bulamazsa kendi görüşüyle içtihat ederek karar vereceğini söyler. Hz. Peygamber bu cevaptan memnun olur. (Tirmizi, Ahkâm, 3)

Metinde geçen bilgi kaynaklarını belirleyiniz. Bu sıralamanın doğru bilgiye ulaşmadaki önemini açıklayınız. (14 puan)

Bir öğrenci, sosyal medyada kaynağı belli olmayan ve bir kişiyi suçlayan bir paylaşım görür. Paylaşım binlerce kez beğenilmiştir.
“Ey iman edenler! Size bir fasık bir haber getirirse, bilmeyerek bir topluluğa zarar verip yaptığınıza pişman olmamak için o haberin doğruluğunu araştırın.” (Hucurat suresi, 6. ayet)

Bu paylaşımın neden sadık haber ya da mütevatir haber sayılamayacağını açıklayınız. Ayetten hareketle öğrencinin yapması gereken iki davranışı yazınız. (14 puan)

“O, gaybı bilendir. Hiç kimseye gaybını bildirmez. Ancak seçtiği resuller başka (onlara bildirir)…” (Cin suresi, 26-27. ayetler)

Şehadet âlemi ve gayb âlemi kavramlarını tanımlayıp her birine iki örnek veriniz. Ayetten hareketle gayb âlemi hakkındaki bilginin kaynağını açıklayınız. (16 puan)

“Ey insanlar! Allah’a muhtaç olan sizlersiniz. Allah ise hiçbir şeye muhtaç değildir…” (Fatır suresi, 15. ayet)
“Göklerde ve yerde bulunanların hepsi O’ndan ister (O’na muhtaçtır). O her an yaratma hâlindedir.” (Rahman suresi, 29. ayet)

Ayetlerde Allah-âlem ilişkisinin hangi boyutlarına değinildiğini açıklayınız. İnsanın âlemdeki yerini “halife” ve “kul” kavramlarıyla ilişkilendiriniz. (16 puan)

“Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsra suresi, 36. ayet)
“De ki: ‘O, sizi yaratan ve size kulaklar, gözler ve kalpler verendir. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!’” (Mülk suresi, 23. ayet)

Ayetlerden ikişer mesaj çıkarınız. Kulak, göz ve kalp nimetlerinin şükrünün nasıl yerine getirilebileceğine birer örnek veriniz. (16 puan)

Başarılar dilerim.

Ayşe YAZICI

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni

10. SINIF 1. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMASI (KLASİK) — CEVAP ANAHTARI
1. ÜNİTE: İSLAM’DA VARLIK VE BİLGİ

1. Bilgi: Öznenin bir şeyi kendi mahiyetine uygun biçimde kavraması; doğruluğu delillendirilebilir ve temellendirilebilir bilinç içeriği. Kur’an: “Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer 9) veya Âdem’e isimlerin öğretilmesi (Bakara 31). Uygulama: Bedir esirlerinin okuma yazma öğretmesi karşılığında serbest bırakılması, yabancı dil öğrenmenin tavsiye edilmesi veya Suffe’nin kurulması.

Ölçüt	Puan
Bilginin terim anlamı	4
Kur’an’dan örnek	4
Hz. Peygamber’in uygulamasından örnek	4

2. Sadık haber (vahiy/haberiresul ve mütevatir haber) — ör. Kur’an’dan öğrenilen bilgiler, İstanbul’un 1453’te fethedildiğinin bilinmesi. Selim akıl — ör. dumandan ateşin varlığına hükmetmek, bir matematik problemini çözmek. Salim duyular — ör. sütün bozulduğunu kokusundan anlamak, hilali görmek.

Ölçüt	Puan
Üç kaynağın doğru yazılması (3 × 2)	6
Her kaynağa uygun örnek (3 × 2)	6

3. Kaynaklar: Allah’ın kitabı ve Resulullahın sünneti (vahiy / sadık haber), kendi görüşüyle içtihat (selim akıl). Önem: Vahiy kesin ve bağlayıcı temel ölçüdür; akıl, vahyin açık hüküm koymadığı konularda onun ışığında çıkarım yapar. Kaynaklar birbirine zıt değil, sıralı ve tamamlayıcıdır; bu sıralama keyfî hüküm vermeyi önler.

Ölçüt	Puan
Bilgi kaynaklarının belirlenmesi	6
Sıralamanın önemi ve kaynakların tamamlayıcılığının açıklanması	8

4. Sadık haber, fiilen gerçekleşmiş bir olayın aktarımıdır; paylaşımın kaynağı da olayın gerçekliği de belirsizdir. Mütevatir haber, bizzat görülüp duyulan bir olayın, yalan üzerinde birleşmesi imkânsız bir topluluk tarafından farklı zaman ve mekânlarda aktarılmasıdır; beğeni sayısı tevatür sağlamaz, yalnızca söylentiyi çoğaltır. Davranışlar: Haberin doğruluğunu resmî ve güvenilir kaynaklardan araştırmak, doğrulanmadan paylaşmamak, kişi hakkında hüküm vermemek, iftiraya ortak olmamak.

Ölçüt	Puan
Sadık/mütevatir haber olmama gerekçesi	6
Ayetle ilişkilendirilmiş iki davranış (2 × 4)	8

5. Şehadet âlemi: duyularla algılanabilen varlıklar (insan, hayvan, bitki, dağ, yıldız). Gayb âlemi: akıl ve duyularla algılanamayan varlıklar (melek, cin, ruh, ahiret, cennet). Ayete göre gaybı yalnızca Allah bilir ve onu seçtiği elçilere bildirir; bu nedenle gayb hakkındaki bilginin kaynağı vahiydir.

Ölçüt	Puan
İki tanım (2 × 3)	6
Her âleme iki örnek (4 × 1)	4
Gayb bilgisinin kaynağının ayetle açıklanması	6

6. Boyutlar: Âlemin Allah’a muhtaçlığı ve Allah’ın hiçbir şeye muhtaç olmaması (Samed); yaratmanın sürekliliği (“her an yaratma hâlindedir”). İnsan Allah’ın yeryüzündeki halifesidir (Bakara 30): yeryüzünü imar etmek, adaleti sağlamak ve emanetleri korumakla görevlidir. Aynı zamanda kuldur (Zariyat 56): Nimetlerin gerçek sahibinin Allah olduğunu bilir, onları O’nun rızasına uygun kullanır.

Ölçüt	Puan
İki boyutun ayetlerle açıklanması (2 × 4)	8
Halife ve kul kavramlarıyla ilişkilendirme	8

7. İsra 36: Kesin bilgi olmadan söz söylememek ve hüküm vermemek; kulak, göz ve kalbin nasıl kullanıldığından sorumlu olmak. Mülk 23: Bilgi araçlarını veren Allah’tır; bu nimetler için şükretmek gerekir. Şükür örnekleri: Göz — haramdan sakınıp helale bakmak; kulak — gıybet ve dedikodu dinlememek, faydalı bilgiyi dinlemek; kalp — doğruyu araştırıp kötü zandan uzak durmak.

Ölçüt	Puan
Her ayetten iki mesaj (4 × 2)	8
Üç nimetin şükrüne örnek	8