T.C.
.................................. KAYMAKAMLIĞI
.................................. LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜ
20..... – 20..... EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
11. SINIFLAR DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ
1. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMA SINAVI SORULARIDIR
| Adı Soyadı.............................................. | Sınıfı / No11/...... - ...... | Tarih....... / ....... / ........... | Aldığı Puan |
| SORU NO | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | TOPLAM |
| PUAN DEĞERİ | 12 | 12 | 14 | 14 | 16 | 16 | 16 | 100 |
| ALINAN PUAN |
NOT: Sınav süresi 40 dakikadır. Her sorunun puan değeri karşısında belirtilmiştir. Cevaplarınızı kendi cümlelerinizle, gerekçelendirerek yazınız.
1. ÜNİTE: KADER, İRADE VE SORUMLULUK
1. Kader ve kaza kavramlarını tanımlayınız. Aralarındaki ilişkiyi doğadan bir örnekle açıklayınız. (12 puan)
2. Tevekkül ile teslimiyet arasındaki farkı süreç ve tutum açısından karşılaştırınız. (12 puan)
3. Sünnetullahın fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasalarına birer örnek veriniz. Bu yasaların değişmez olması insana nasıl bir bilinç kazandırır? (14 puan)
4.
Emre ve Zeynep’in tutumlarını kader, irade, sorumluluk ve tevekkül kavramları açısından değerlendiriniz. (14 puan)
5.
Ayetten hareketle bu yaklaşımı değerlendiriniz. Afetlerin etkilerini azaltmak için bireysel ve toplumsal düzeyde birer tedbir yazınız. (16 puan)
6.
Metinden hareketle akıl, irade, özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi açıklayınız. İnsanın özgürlüğünü sınırlayan iki unsur yazınız. (16 puan)
7.
Ayette yer alan iki temel mesajı yazınız. Bu mesajların insana sorumluluk ve Allah’a yönelme konusunda kazandırdığı bilinci açıklayınız. (16 puan)
Başarılar dilerim.
Ayşe YAZICI
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni
1. Kader: Allah’ın ezelî ilmiyle olacak her şeyi bilmesi, ölçü ve plan dâhilinde takdir etmesi. Kaza: Bu takdirin zamanı gelince gerçekleşmesi. Örnek: Tohumun ne zaman filizlenip ne tür bir ağaç olacağı kader; zamanı gelince bunun gerçekleşmesi kazadır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kader tanımı | 4 |
| Kaza tanımı | 4 |
| İlişkinin örnekle açıklanması | 4 |
2. Tevekkül çalışma ve gayret sürecini kapsar; kişi tedbirleri alıp sonucu Allah’a bırakır. Teslimiyet sonuç ortaya çıktıktan sonra başlar; kişi sonucun Allah’tan geldiğine inanıp razı olur. İki kavram birbirini tamamlar.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Süreç açısından karşılaştırma | 6 |
| Tutum açısından karşılaştırma | 6 |
3. Fiziksel: yer çekimi, gece–gündüz. Biyolojik: canlıların doğup büyümesi ve ölmesi. Toplumsal: kurallara uyulan toplumlarda düzenin sağlanması. Kazandırdığı bilinç: evrende düzen ve ölçü olduğunu kavrama, sebep–sonuç ilişkisine uygun davranma, tedbir alma, Allah’ın kudretini tefekkür etme.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç doğru örnek (3 × 3) | 9 |
| Kazandırdığı bilincin açıklanması | 5 |
4. Emre sorumluluğunu kadere yükleyerek iradesini yok saymış, yanlış kader anlayışı sergilemiştir. Zeynep ise iradesini kullanıp çalışmış (sorumluluk), dua etmiş ve sonucu Allah’a bırakmıştır (doğru tevekkül).
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Emre’nin tutumunun yanlış kader anlayışı olarak değerlendirilmesi | 6 |
| Zeynep’in tutumunun irade, sorumluluk ve tevekkülle ilişkilendirilmesi | 6 |
| Kavramların doğru kullanımı | 2 |
5. Afetler kader kapsamında olsa da insanın sorumluluğunu kaldırmaz; dere yatağına bina yapmak insanın kendi tercihidir ve zararın büyümesine yol açmıştır. Bu yaklaşım yanlış kader anlayışıdır. Bireysel tedbir: riskli alanda konut almamak/yapmamak, deprem çantası hazırlamak, afet eğitimi almak. Toplumsal tedbir: imar planlarına uymak, denetimi artırmak, afet tatbikatları, yardımlaşma organizasyonları.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ayetle ilişkilendirilen değerlendirme | 8 |
| Bireysel tedbir | 4 |
| Toplumsal tedbir | 4 |
6. Akıl doğru ile yanlışı ayırt etmeyi (temyiz, tefrik), irade seçim yapmayı sağlar; bilerek ve isteyerek seçen insan sorumludur. Özgürlük sınırsız değildir. Sınırlayan unsurlar: dinî ve ahlaki değerler, toplum kuralları/hukuk, başkalarının hakları, doğaya zarar vermeme, iş sağlığı ve güvenliği kuralları.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Akıl–irade–sorumluluk ilişkisinin açıklanması | 10 |
| İki sınırlayıcı unsur (2 × 3) | 6 |
7. Mesajlar: (1) İnsan gücü ölçüsünde sorumludur, Allah kimseye taşıyamayacağı yük yüklemez. (2) Herkes kendi iyiliğinin ve kötülüğünün karşılığını görür. (3) İnsan unutma ve hatalarından dolayı af dilemeli, dua ederek Allah’a yönelmelidir. Kazandırdığı bilinç: sorumluluktan kaçmadan gücü yettiğince çalışmak; eksikleri için ümitsizliğe düşmeden dua etmek ve Allah’a güvenmek.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İki mesaj (2 × 5) | 10 |
| Kazandırdığı bilincin açıklanması | 6 |