⚖️ Kader İnancı

Mevsimlerin belirli bir sırayla gelmesi, suyun buharlaşıp yağmur olarak yeryüzüne dönmesi, gece ile gündüzün birbirini izlemesi… Bunlar Allah’ın evrene koyduğu ve değişmeyen işleyiş kurallarıdır.

Bir çiftçi toprağı ne zaman ekeceğini, hangi tohumun hangi mevsimde ürün vereceğini bilirse daha bereketli hasat alır. Bir mühendis malzemenin dayanıklılığını hesaplarsa güvenli köprü yapar. Yasaları tanımak, insanın işini kolaylaştırır.

Kader inancı; Allah’ın her şeyi ezelde bildiğini (bilmek), dilediğini (dilemek) ve dilediğini yaratmaya gücünün yettiğini (yapabilmek) kabul etmeyi gerektirir.

Kader inancı, Allah’ın sıfatlarıyla doğrudan bağlantılıdır. Çünkü kaderi takdir eden, her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten Allah’tır.

Bir öğretmen, sınıfını iyi tanıdığı için hangi öğrencinin sınavda başarılı olacağını büyük ölçüde tahmin edebilir. Ancak öğretmenin bunu bilmesi, öğrencinin başarısının sebebi değildir. Öğrenci, kendi çalışmasıyla o sonucu elde eder.

Bir çekirdeğin ağaç olma programı yaratılışında vardır. Uygun toprak, su ve güneş bir araya geldiğinde çekirdek filizlenir ve zamanla ağaç olur. Programın hayata geçtiği bu an…

Sınava hiç hazırlanmayan bir öğrenci, düşük not aldığında “Kaderimde bu varmış” diyerek kendini savunuyordu. Oysa sonuç, onun tercihlerinin ve çabasının karşılığıydı.

İnsan kalbi, ortalama bir ömür boyunca yaklaşık üç milyar kez atar ve bu süre boyunca hiç dinlenmeden çalışır. Vücuttaki damarların uzunluğu, uç uca eklendiğinde binlerce kilometreyi bulur. Bütün bu sistem, en küçük ayrıntısına kadar bir ölçüye göre işler.

Hz. Peygamber’e devesini bağlamadan bırakıp “Allah’a tevekkül ettim” diyen bir bedeviye, önce deveyi bağlaması, sonra tevekkül etmesi tavsiye edilmiştir.

Kadere inanan insan, elde ettiği başarıyla şımarmaz; çünkü her nimetin asıl sahibinin Allah olduğunu bilir. Karşılaştığı zorluk karşısında da yıkılmaz; çünkü her sıkıntının bir hikmeti olduğuna inanır.

Mert: Allah her şeyi önceden biliyorsa ben nasıl özgür olabilirim?
Ayşe: Allah senin ne seçeceğini bilir; ama seçimi yapan sensin. Bilmek, zorlamak demek değildir.

Binlerce ton ağırlığındaki bir gemi suda batmadan yol alabilir. Çünkü suyun uyguladığı kaldırma kuvveti, geminin ağırlığını dengeler.

Denizlerden buharlaşan su yükselir, soğuyarak yoğunlaşır ve bulutları oluşturur. Bulutlar ağırlaştığında yağmur olarak yeryüzüne döner. Bu döngü, milyonlarca yıldır aynı kurallara göre işlemektedir.

Uçakların havalanabilmesi, kanat üzerindeki hava akımının oluşturduğu basınç farkı sayesindedir. Bu ilkeyi keşfeden bilim insanları, yasayı değiştirmemiş; var olan yasayı anlayıp ondan yararlanmıştır.

İnsan bir işi yapmayı diler ve tercihini ortaya koyar. Ancak o işin gerçekleşmesini sağlayan güç ve imkânları veren Allah’tır.

Elif, hedeflediği liseye girebilmek için her gün belirli saatlerde ders çalışmaya karar verdi ve bu programı bir yıl boyunca aksatmadan uyguladı.

Bir yol ayrımında iki tabela vardı. Yolcu bir süre düşündü, sonra kendi kararıyla sağdaki yola yöneldi.

İnsanın özgürlüğü, baskı olmadan kendi iradesiyle karar verebilmesidir. Sorumluluğu ise özgür iradesiyle yaptığı tercihlerin sonuçlarına katlanmasıdır.

Sınıf panosunu yanlışlıkla yırtan öğrenci, kimse görmemişti. Buna rağmen öğretmenine gidip durumu anlattı ve panoyu kendi imkânlarıyla yeniledi.

Bir öğrencinin başarılı olabilmesi için sistemli çalışmasına, uyku düzenine ve beslenmesine dikkat etmesi gerekir. Bu sayede planlı bir çalışma sürdürerek hedeflerine ulaşabilir.

Grup çalışmasında üzerine düşen bölümü hazırlamayan öğrenci, sunum günü arkadaşlarının zor durumda kalmasına sebep oldu. Öğretmen, sonucun sorumluluğunun kendisine ait olduğunu hatırlattı.

Deprem, yer kabuğunun hareketiyle oluşan doğal bir olaydır. Ancak aynı büyüklükteki bir deprem bir ülkede binlerce can alırken başka bir ülkede az hasarla atlatılabilmektedir. Aradaki farkı yapı kalitesi ve alınan tedbirler oluşturur.

Tevekkül; bir işi başarmak için gerekli olan bütün tedbirleri aldıktan ve elinden gelen çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah’a bırakmak ve O’na güvenmektir.

İş aramak için hiçbir çaba göstermeyen bir kişi, “Allah nasıl olsa verir, ben tevekkül ediyorum” diyordu. Oysa tevekkül, çabayı bıraktıktan sonra değil; çabayı gösterdikten sonra gelir.

Yunus Emre her gün dağa çıkıp odun getirirdi ve asla eğri odun yüklenmezdi sırtına. “Neden hep düzgün odun getiriyorsun? Hiç mi eğri odun yok bu ormanda?” diye sorulduğunda “Taptuk’un kapısına eğri odun yakışmaz.” diye cevap verirdi.

Bizler de doğru ve dürüst olmalıyız. Doğru insanlarla birlikte olmalı, onların yanına kötü duygu ve düşüncelerden arınarak temiz duygularla gitmeliyiz.

Öğrenci: Her şey Allah’ın elindeyse benim seçimimin ne önemi var?
Öğretmen: Sana verilen imkânlar sınırlı olabilir. Ama o imkânlar içinde nasıl davranacağına sen karar veriyorsun. Asıl sınav da orada.

Aynı mahallede, aynı okulda, benzer imkânlarla büyüyen iki arkadaştan biri okumayı, diğeri kolay yoldan kazanmayı seçti. Yıllar sonra hayatları bambaşka noktalara gitmişti.

Elektrik tesisatı yıllardır bakımsız olan bir iş yerinde yangın çıktı. İş yeri sahibi, “Kaderimizde varmış” diyerek durumu açıklamaya çalıştı.

İnsan, Allah’ın vermiş olduğu aklı kullanarak seçimlerde iyi ile kötüyü, hak ile batılı ayırt edebilir. Bir akla sahip olmak, aynı zamanda insana büyük bir sorumluluk yükler. İnsan, aklını ve iradesini kullanarak yaptığı tercihlerde özgürdür. Bu özgürlüğün doğal bir sonucu olarak da fiillerinden sorumludur.

İnsan aklıyla düşünerek iyiyle kötüyü, doğruyla yanlışı ayırt edebilir. Bu nedenle İslam dini sadece aklî dengesi yerinde olanları Allah’ın emir ve yasaklarından sorumlu tutmuştur.

Özgürlük, insanın dilediği her şeyi yapabilmesi değildir. Bir kişinin özgürlüğü, başka bir kişinin hakkının başladığı yerde sona erer. Bu nedenle özgürlük, sorumlulukla birlikte anlam kazanır.

Bir usta çırağına şöyle demişti: “Bugün taşıdığın tuğlalar, yarın içinde oturacağın evin duvarı olacak. Sen bugün ne örüyorsan yarın onun içinde yaşayacaksın.”

Rızık, Allah’ın canlıların yararlanması için verdiği her türlü nimettir. Yiyecek ve içecek kadar sağlık, bilgi, huzur ve sevgi de rızıktandır.

Bazı insanlar “Geçim zor, herkes yapıyor” diyerek haksız kazanç yollarına başvurur. Oysa rızkı veren Allah, kazancın helal yoldan olmasını da emretmiştir.

Dengeli beslenen, uykusuna dikkat eden, düzenli hareket eden bir insan hastalıklara karşı daha dirençli olur. Sağlık, Allah’ın verdiği bir nimettir; onu korumak da insanın görevidir.

Antrenör, yetenekli sporcuya şöyle dedi: “Sende kabiliyet var, bu doğru. Ama kabiliyet, ter dökülmeden şampiyonluğa dönüşmez.”

Ampulü icat eden bilim insanı, binlerce başarısız denemenin ardından şöyle demişti: “Başarısız olmadım; işe yaramayan binlerce yol buldum.”

Deprem, sel ve heyelan doğal olaylardır. Bu olayların afete dönüşmesi ise çoğu zaman yanlış yer seçimi, kurallara uymayan yapılaşma ve alınmayan tedbirlerle ilgilidir.

Uzun süren bir hastalık döneminde tedavisine düzenli devam eden, umudunu yitirmeyen ve şikâyet etmek yerine şükretmeyi seçen bir insanın tutumu…

İnsan hayatı boyunca kimi zaman sevinç kimi zaman sıkıntı yaşar. Kur’an, bunların birer imtihan olduğunu bildirir. Sıkıntı anında sabretmek, nimet anında şükretmek müminin tutumudur.

Evrende her şey belirli bir düzen içinde işler. Allah’ın koyduğu ve değişmeyen bu işleyiş kurallarına ………… denir.

Toprağı zamanında süren, tohumu uygun mevsimde eken ve düzenli sulayan çiftçi, hasat mevsiminde ürününü alır.

Bir çiftçi tarlasını ekmeden hasat bekleyemez. Bir öğrenci çalışmadan yüksek not alamaz. Allah, dünyada işlerin sebeplerle yürümesini takdir etmiştir. Sebepleri terk edip sonuç beklemek, bu düzeni görmezden gelmektir.

Her sabah yürüyerek okula giden bir öğrenci, ayağı kırılınca haftalarca evde kaldı. O günlerde en çok özlediği şey, hiç düşünmeden attığı o basit adımlardı.

Müslüman, iman esaslarını bir bütün olarak kabul etmelidir. Bu anlamda kadere de inanmalıdır. Kader inancını sarsıcı söz ve davranışlardan kaçınmalıdır.

Sağlıklı bir gün geçirdiğinde, sofrasında yemek bulduğunda, sevdikleriyle bir arada olduğunda… Elindekinin değerini bilip bunun karşılığını vermeye çalışmak bir olgunluk göstergesidir.

İnsan hangi ülkede, hangi ailede ve hangi imkânlarla doğacağını seçemez. Ancak elindeki imkânları nasıl kullanacağına, nasıl bir insan olacağına kendisi karar verir.

Sınavdan beklediği notu alamayan Kerem, önce hangi konularda eksik kaldığını listeledi. Sonra çalışma programını yeniden düzenledi.

Hz. Musa (as) Tûr’a gittiğinde kavmi, verdikleri sözü unutup altından yapılmış bir buzağı heykeline yönelmişti. Döndüğünde bu durumu görünce çok üzüldü ve onları uyardı.

Medyen’e vardığında kuyunun başında hayvanlarını sulamak için bekleyen iki kız kardeş gördü. Kalabalık çekildikten sonra sıra onlara geliyordu. Yardım etti ve hayvanlarını suladı.

Mucize, peygamberlerin doğruluğunu göstermek için Allah tarafından yaratılan olağanüstü olaylardır. Her peygambere, gönderildiği toplumun öne çıkan özelliğine uygun mucizeler verilmiştir.

Hz. Musa (as), Allah’tan aldığı mesajı hiçbir şeyi gizlemeden Firavun’a ve kavmine ulaştırmıştır.

Hz. Musa (as), kendisine ilim verilen bir kuldan öğrenmek üzere uzun bir yolculuğa çıkmış; ona “Sana öğretilen bilgiden bana da öğretmen için sana uyayım mı?” demişti.

Hz. Musa’nın (as) annesi, çocuğunu korumak için elinden geleni yaptı: onu bir sandığa yerleştirdi, suya bıraktı ve kız kardeşini onu izlemesi için görevlendirdi. Sonrasını ise Allah’a bıraktı.

Önlerinde deniz, arkalarında düşman ordusu vardı. Kavmi “Yakalandık!” derken o, “Asla! Rabbim benimledir, bana yol gösterecektir.” dedi.

Firavun yıllarca zulmetti; halkı böldü, çocukları öldürdü, kendini ilah ilan etti. Hz. Musa (as) uzun yıllar süren bir mücadele yürüttü. Sonunda zulüm düzeni son buldu.

Allah, Hz. Musa (as) ve Hz. Hârûn’a (as) Firavun’a gitmelerini emrederken “Ona yumuşak söz söyleyin.” buyurmuştur.

Annesine “Biz onu sana geri döndüreceğiz” diye bildirilmişti. Yıllar sonra bu söz aynen gerçekleşti; çocuk annesine kavuştu.

Ayetelkürsi, Allah’ın varlığını, birliğini, sonsuz ilmini, kudretini ve her şeyi kuşatan hâkimiyetini bir arada anlatan kapsamlı bir ayettir. Bu sebeple müminler tarafından sıkça okunur ve ezberlenir.